اعیاد مشهور شرعى, عید سعید فطر, عید سعید اضحى و عید پرمیمنت هفتگى, روز جمعهء مبارك اند, ماوراى این اعیاد و جشنهاى سه گانهء مبارك شرعى, هر جشن و عید دیگرى, نو پیدا و خود ساختهء بشر است. لذا چنین اعیادى, بر ساخته گان اّن, مردود بوده و در شریعت برحق او تعالى باطل قلمداد شده است. دلیل براین مدعاى ما, این فرمودهء رسول اكرم (ص) مى باشد: ( من احدث فى امرناهذا, مالیس منه فهورد) ترجمه: كسیكه در دین ما, چیزى را نو پیدا كند كه از اّن نباشد, پس اّن مردود بوده و در نزد خداى تعالى غیر مقبول است(1).
و در روایت دیگرى چنین مى اّید: ( من عمل عملاً لیس علیه أمرنا فهورد) ترجمه: كسیكه انجام میدهد عملى را كه بر اّن دلیلى از ما ندارد پس اّن عمل مردود بوده و نزد خداوند مقبول نیست(2).
پس وقتى كه سخن ازین قرار بوده, انجام دادن ؤ اظهار نمودن شعایر عید, در جشن نوروز و تجلیل از اّن, بمثابه یك عید, در منطق ناب اسلام, درست و جایز نیست, مانند: اظهار نمودن سرور و خوشحالى, تقدیم كردن هدایا, دادن نوروزى, پوشیدن لباس جدید و امثال اّن.
بر مسلمان فرض است كه بردینش افتخار كند و برهمان حد و اندازه كه خدا و رسول برحقش در دین راستین اسلام كه او تعالى, اّن را براى بندگانش برگزیده و تعیین فرموده است بسنده شود, نه بر اّن چیزى بیفزاید ونه از اّن چیزى بكاهد و از جانب دیگر لازم است كه مسلمان امعه ( اّدم هر جایى,بى ثبات و بى اراده) نباشد كه در دنبال هر نعره و شعار روان گردد, بلكه شایان شان اوست كه شخصیت خود را بمقتضاى شریعت خداى تعالى برابر و اّراسته بسازد تا در نتیجه متبوع باشد و نه تابع و تا رهنما و الگو باشد و نه دنباله رو, زیرا كه بحمد الله, شریعت او تعالى از هر حیث كامل است. (3)
چنانكه او تعالى میفرماید: ( اكملت اكلمت لكم دینكم و أتممت علیكم نعمتى و رضیت لكم الاسلام دیناً)
ترجمه: امروز دین شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تكمیل نمودم و اسلام را به عنوان اّئین جاودان شما پذیرفتم. (4)
تجلیل از ایام اعیاد كفار, نه تنها نارواست بلكه شركت ورزیدن در ایام تجلیل اّنها نیز, گناه است, اسلام درین مورد از خود غیرت و حساسیت شدید نشان داده است, از همین جاست كه اسلام, در اّستانه هایى كه مشركین وبت پرستان, براى بتان شان حیوانات را قربانى میكردند, قربانى كردن را, ناروا قرار داده است.
بعضى از صحابه كرام از رسول اكرم(ص) خواستند تا به مثل ایرانیان (فارس قدیم) از ایام نوروز و مهرجان, تجلیل نمایند ولى ایشان (ص) این سخن را پسند نكردند, بنابر همین سبب از نماز خواندن  در اوقات غروب, شروق و استوا منع  صورت گرفت, كه درین اوقات, بت پرستان و اّفتاب پرستان عبادت میكردند, و به همین ترتیب یهود در روز عاشورا روزه مى گرفتند, بخاطر اینكه از ایشان تفكیك صورت گیرد و مشابهت با ایشان بمیان نیاید, روزه گرفتن روز دیگرى را با اّن, ضمیمه فرمودند.
حساس بودن وغیور بودن اسلام در برابر كفار و اعیاد ایشان یك چیز طبیعى است. “و باید اسلام در برابر كفر و اعیادش اینقدر غیور باشد, چنان فكر نشود كه گویا اسلام پیروانش را, اجازه میدهد كه در تجلیل از اعیاد و جشنهاى مذهبى ایشان شركت نمایند و یا پسندش كنند, زیرا كه این, تعاون با كفر تلقى مى شود, چیزى كه قراّنكریم از اّن, بشدت تمام, منع فرموده است” (5).
اصل در برگذارى اعیاد و جشنها این است كه  هر قوم و ملتى روزى دارند كه در اّن خود را اّرایش میدهند و با زینت و اّراستن از شهرها بیرون مى اّیند و این خصلت و عادتى است كه هیچ یكى از طوایف عرب و عجم از اّن عارى نیستند, چنانكه در حدیث زیر مى اّید:
( عن أنس قدم النبى (ص) المدینة, و لهم یومان یلعبون فیهما, فقال (ص): ما هذان الیومان؟ قالوا, كنا نلعب فیهما فى الجاهلیة, فقال رسول الله (ص): ان الله قدأبدلكم, بهماً خیراً منهما, یوم الاضحى و یوم الفطر) ترجمه: از حضرت انس روایت است, زمانیكه رسول الله (ص) به مدینه تشریف فرما شدند, دیدند كه مردم مدینه دو روز دارند كه در اّنها به سهو و لعب مى پردازند, اّنحضرت (ص) فرمودند, كه اینها چگونه روزهایى هستند؟ گفتند, مادر دروان جاهلیت درین روزها باهم بازى میكردیم, اّنحضرت (ص) فرمودند, خداوند(ج) به عوض اّنها بهترین روز هایى به شما عنایت فرموده كه روز عید فطر و روز عید قربان مى باشد.(6)
نظریات علماء پیرامون جملهء “ولهم یومان”:
1_ موْلف “مرقات”, حاشیه نگار ابو داود وعدهء دیگرى از علماى كرام گفته اند كه مراد از اّن دو روز دوران جاهلیت, نوروز, نخستین روز ماه حمل و اول میزان “روز مهرگان” مى باشد,(7) و علاوه مى كنند كه”بازى و اظهار سرور, درین دو روز ممنوع قرار گرفته است, یكتن از علماء جید اسلام, به نام “مظهر” میفرماید: این ممنوعیت و تبدیلى دال براین است كه تعظیم و تجلیل نوروز و مهرگان  وسایر اعیاد و جشنهاى كفار, در دین ما, نهى شده است و بزرگداشت اّنها جایز نمى باشد. (8)
2_ موْلف ” حكمت و فلسفهء شریعت” چنین مى نگارد: ” اسلام رسوم و عادات جاهلیت رایا اصلاح ساخته و تكمیلش نموده و یا اّن را بعمل بهترى مبدل ساخته است. دلیلش اّنكه قبل از ظهور اسلام براى اعراب عیدهایى بود كه در اّن روزهاجشن وسرور داشتند از اّنجمله نوروز و مهرگان بود و چون حضرت رسول اكرم (ص) بمدینه تشریف بردند انصار را دیدند كه شعایر این دو عید را رعایت مى كنند از اّنها پرسیدند كه این دو روز كه شما اّن را جشن مى گیرید, چه شان دارد عرض  كردند یا رسول الله (ص) زمان جاهلیت درین دو روز جشن مى گرفتیم و به بازى مى گذرانیدیم, پیغمبر علیه السلام  فرمودند: خداوند این دو روز را, به دو روز بهتر, براى شما عوض گردانید یكى روز عید اضحى و دیگرى روز عید فطر” (9).
3_ موْلف: اشعة اللمعات” مى نویسد” : در حدیث شریف فوق, از تعظیم اعیاد و جشنهاى مشركین و مواسم اّنان و اظهار سرور و حضور در اّن, نهى شده است, تا اّنكه بعضى از علما مبالغه نموده, بقصد زجروتشدید وسد ذرایع و اجتناب وجلو گیرى از مظان كفر, حكم به كفر كرده اند, كذا فى فح البارى(10)

تاریخچه عید نو روز, سیزده بدر, چهار شنبه سورى و هفت سین یا هفت شین:
قبل از اینكه دلایل ممنوعیت عید نو روز, حكمت و فلسفهء اّن را مطرح و زیر بحث قرار مى دهیم, بهتر است نظر مختصر به تاریخچه اّن داشته باشیم, نوروز  روز نو, عید اول سال, روز اول حمل, كه جشن ملى ایرانیان است و اّن را نوروز سلطانى هم مى گویند, نظر به شهادت تاریخ و تحقیقات ملى گرایان ما, عمر نوروز به درازاى عمرانسان  اّریایى است, اّریایى ها از قدیم الأیام داراى دو عید سالانه بوده اند, عید نوروز و عید مهرگان, مركز تجلیل این پدیده بلخ باستان بوده است, و بنیاد گذار اّن, یمایاجمشید را معرفى مى نمایند.
جمشید پسر طهمورث, چهارمین پادشاه پیشدادى, بنابر داستان شاهنامه, هفتصد سال  سلطنت كرد و جشن باستانى نوروز رابنیاد نهاد و رسوم و اّینهایى برقرار ساخت.
نوروز , در زمانهاى قدیم در اول بهار نبود, بلكه در فصول سال مى گشت و گاه به بهار و گاه به تابستان و گاه به زمستان مى افتاد, در سال (471 هـ ق) به فرمان جلال الدین ملك شاه سلجوقى, حكیم عمرخیام و چند منجم دیگر تقویم جلالى را تنظیم كردند و نوروز را در روز اول بهار یا نخستین روز برج حمل قرار دادند.
نوروز عامه: پنج روز اول از جشن نوروز كه پادشاهان فارس بار عام مى داند و حاجتهاى مردم را روامى كردند, روز ششم را نو روز خاصه یا نوروز بزرگ مى نامیدند و خاصان و ندیمان خود را مى پذیرفتند و به عیش وعشرت مى گذرانیدند. (11).
سیزده بدر: مراسمى كه در روز سیزدهم برج حمل در برخى مناطق برگزار مى شود و مردم به خارج شهر و به باغ و صحرا مى روند و اّن روز را به شادى و تفریح و انواع بازیهاى مى گذرانند و به اصطلاح نحس سیزده را بدر مى كنند و دختران دم بخت علفها را گره مى زنند و با این نسبت كه بختشان باز شود و در سال نوشوهرى پیدا كنند.
چهار شنبه سورى: چهار شنبه سورى, جشن و شادمانى ایرانى وعیره كه هر سال در شب چهار شنبه هفتهء اّخر ماه حوت  اّن را تجلیل مى نمایند و اّتش مى افروزند و از روى اّن مى جهند و مى گویند: ” سرخى توازمن, زردى من از تو” این جشن ارزمانهاى قدیم در ایران و سایر مناطق همجوار اّن متداول بوده و درزمان “سامانیان” سورى” خوانده مى شد.
هفت سین: سفره اى كه در هنگام تحویل سال مى اندازند و در اّن هفت قسم خوردنى كه حرف اول اسم اّنها سین  باشد از قبیل:
1_ سیر: رمز سبزیجات كه خشك مى شود و دیومى ماند.
2_ سپند: رمز دفع بلاء و غم.
3_ سبزى: رمز شادابى و خرمى.
4_ سیب: رمز میوه ها.
5_ سنجد: رمز میوه هاى خشك
6_ سموسه: رمز مهمان دارى و مهمان نوازى
7_ سبزه: كنایه از خوشحالى و خرسندى.
هفت شین: یا اینكه بالاى سفره اى نو روزى این خوردنیها را مى چینند:
1_شیر: رمز سفیدى و خوشحالى و امن
2_ شمع: رمز روشنى و گرمى
3_شربت: رمز اّب میوه
4_ شراب: رمز مستى و طراوت كه از میوه وغیره اّماده مى شود.
5_ شیرینى: رمز خرسندى كه, از انگور وتوت تیار مى شود
6_ شكر: رمز سفیدى و شیرینى
7_ شانه: رمز زیبایى در وقت خرسندى چون در وقت غم شانه نمى كنند.
این چیز ها وغیره را مقدس دانسته و احترام مى گذارند و اّنها را بالاى سفره مى چینند و اّن را علامه سلامتى وسعادت وسرسبزى مى دانند.
بنابر این توضیحات دانسته مى شود كه عید نوروز و عید مهرگان و سیزده بدر و چهار شنبه سورى, همه اعیاد باستانى هستند و از اعیاد اسلامى مسلمانان نیستند و خداوند به مسلمانان دو عید بزرگ اسلامى را هدیه داده كه به تعظیم و بزرگداشت اّن اقدام نمایند كه خیرو صلاح اّنان دراین مى باشد.(12)

از تعریفات فوق  اینطور برمى گردید:
1_ باستانى بودن اصل این اعیاد, اما اینكه عید نوروز را در زمان سلجوقیان اول برج حمل قرار داده اند بدعت محسوب مى شود, در حدیث اّمده است” كسى كه در امر ما چیزى را ایجاد كند كه از اّن نباشد پس اّن مردود است. (13)
2_ در مسئله چهار شنبه سورى, قرار دادن جانها و مالها در معرض خطر تلف و نقص عضو و مصروف شدن به چیز هاى بیهوده و بى فایده است, و در حدیثى اّمده است” از نیكویى اسلام اّوردن فرد مسلمان ترك كردن چیزى است كه ربطى به او ندارد.”
3_ اگر انسان مانند زردشتیان معتقد به تأثیراتش در تدبیر امور از جمله بهبودى و بهروزى وشادابى.
تغیر رنگ و وضع اّفات زردى وغیره باشد, قطعات این اعتقاد غلط و خلاف اسلام است و یا اینكه مراسم بقصد تعلیم و تقدیس اّتش چون زرد تشتیان صورت گیرد از لحار اعتقادى خطرناك است.
4_ در مسئله سیزده بدر, تمام ایام سال در حق مسلمان مبارك و حامل خوشبختى است و ایام هیچ تاثیرى به خصوص در حوادث و وقایع جهان و كائنات ندارند, بلكه موْثر بالذات و مستقل الله تبارك و تعالى مى باشد و اگر ایام ناخوش بوده اند در حق منكران و كافران بوده است كه برانان در اّنروز ما عذاب نازل شده است و در سیزده بدر علف گره زدن و گشادگى و فرج در مسئله به خانهء  بخت رفتن و خوشبخت شدن اصلاً بى تاثیر است و اعتقاد به اّن عدم تفویض امور به الله است, چون همهء امور به الله تعلق دارد, جز الله تعالى هیچ كس و هیچ چیز, هیچكاره نیست, جلب كنندهء نفع و  دفع كنندهء ضرر, فقط الله است.

حكمت و فلسفهء ممنوعیت اعیاد جاهلى ( نوروز و مهرگان) و تبدیلى اّن براى مسلمانان:
حكمت این است كه اگر پیغمبر (ص) اّنها را بر اّن حال باقى مى گذاشت چنان در اذهان مردم, جاى گزین مى شد كه ایشان به شعار جاهلیت احترام مى گذارند, خوب فكر كنید, خدا شمارا حفظ كند, كه تاچه اندازه این حكمتها بزرگ و روشن است و چه منافع بسیارى در امور دینى و دنیوى براى مسلمانان در بردارد. (30).
یكى از عالى ترین شخصیت هاى علمى شبه قارهء هند, حضرت شاه ولى الله محدث دهلوى, در مورد فلسفهء تبدیلى عیدین چنین مى نگارند: تبدیلى اّنها فقط به این خاطر بود كه هیچ عیدى بین مردم نبوده مگر اینكه سببش بالابردن شعایر دینى بوده است و یاموافقت به امام و رهبر مذهبى یا شبیه اّن, پس رسول خدا(ص) احساس خطر كرد كه اگر به عادت قبلى خودشان اّزاد گذاشته شوند, شعایر جاهلیت ارزش پیدا مى كند و یاروش گذشتگان شان ترویج مى یابد. بدین ملحوظ اّن دو روز را به دو روز دیگر تبدیل نمود, كه درین دو روز شعایر اّیین حنیفیت بالا رفت, و همراه با تجمل و اّرایش, ذكر خدا وجود داشت, و د رهایى از طاعت هم بود تا اجتماع مسلمانان تنها براى لهوولعب بناشد, و هیچ اجتماعى ایشان خالى از اعلان كلمة الله نباشد. (21).
از دلایل متذكره و حكمتها و فلسفه هاى تبدیلى عیدین به وضوح فهمیده شد كه اعیاد و جشن ها از جملهء شرایع و ممیزه هاى هردین و هرامت به شمار مى رو و یابه عبارت دیگر و روشن تر, اعیاد پدیده هایى متمایز كنندهء امتها از همدیگر است, و همچنان دانسته شد كه تجلیل از مراسم جشن و یا عید نوروز  و مهرگان, میراث باقیماندهء نیاكان واجداد كافران بوده است كه به قرنهایى قبل از اسلام تعلق دارد یعنى كه به دوران جاهلیت متعلق مى باشد, درحالیكه رسول الله (ص) مسلمانان را از اعمال جاهلیت قبل از  اسلام و از مشابهت به كفار, اعم از مشركین یهود و نصارى چه در عید و چه در عیر اّن, مكلقاً منع فرموده است.
رسول مقبول اسلام, اعیاد و جشنها را در حدیث شریف صحیحى یكى از شاخصه هاى بارزى هر قوم, هر گروه و هر اّئین و مذهب معرفى مى كند:” إن لكل قوم عیداً و هذا عیدنا” ترجمه: هر ملتى جشنى دارد و امروز, روز جشن و عید ماست. (22).
مادامیكه اعیاد, علایم مشخصهء هر قوم و ملتى بوده تجلیل و بزرگداشت, از اعیاد غیر مسلمانان مشابهت با ایشان تلقى مى شود, چون مشابهت و همخوانى با ایشان در ظاهر, منجر به مشابهت درباطن مى گردد, اینجا است كه رسول اكرم (ص) در جملهء كوتاهى از جوامع الكلم خویش, خطر مشابهت با بیگانگان راچنین بیان مى دارند, از عبدالله بن عمر (رض) روایت است كه مى گوید, رسول اكرم (ص) فرموده است:
( من تشبه بقوم فهو منهم) ترجمه: هركه خود را به قوم و گروهى مشابه نمود پس اواز اّن قوم به حساب مى اّید. (23).

هدیه و تحفه دادن در روز نوروز (یا نوروزى بردن بحیث تحفهء ویژهء امروز براى نامزادان وغیره):
علامه ملا على قارى در شرح” فقه اكبر” به نقل از” خلاصه الفتاوى” چنین مى نگارند:” هر كه در روز نوروز, تخمى را براى مجوسیان و اّتش پرستان بحیث تفحه یا نوروزى تقدیم كند, كافر مى شود, چون فرد مسلمان, این فرد كافر را, بركفر و گمراهى اش كمك كرده است ویا از این جهت كافر مى شود كه در هدیه دادن از  اّنان تقلید نموده و خود راهمانند ایشان ساخته است. نوروزى دادن به مسلمان, نیز, داراى همین حكم است, چون شباهت وجود دارد,” (28) مگر در صورتى كه اتفاقاً بدون قصد نوروزى واقع گردد.
و همین مرجع, از چندین فتاواى دیگر نقل مى كند كه اینك اّن را جهت اهمیت موضوع درین مقاله, درج مى نمایم: در مجمع النوازل” اّمده موقعیكه مجوسیان در روز نوروز, گردهم مى اّیند, اگر مسلمانى بگوید: “راه, روش و طریقهء پسندیدهء رابنا نهاده اند” كافر مى گردد, چون عمل را كه كافران بنانهاده اند مورد تحسین قرار داده كه این تحسین تقبیح نمودن راه, روش و طریقهء اسلام را در ضمن خود دارد, در وفتاوى صغرى” اّمده: مسلمانى در روز نوروز چیزى را خرید كه قبل از اّن, اّن را نمى خرید و هدف تعظیم و بزرگداشت نوروز بود, كافر مى شود, چرا كه عید كافران را مورد تعظیم و احترام قرار داده است, و اگر این خریدارى, بصورت اتفاقى صورت پذیرد و نداند كه امروز, روز نوروز است كافر نه مى شود و همچنین اگر دانست كه امروز, روز نوروز است ولى اّن را به مقصد دیگرى چون اّمدن مهمان وغیره خریدارى نمود, كافر نمى شود شخصى در روز نوروز, چیزى رابه انسانى به هدف تعظیم و حرمت گذاشتن روز نوروز, به عنوان هدیه و تحفه كافر مى گردد.
اگر معلم نوروزى خواست و فردى كه از او در خواست نوروزى شده است, در خواست را پاسخ مثبت ندهد بیم كفر معلم مى رود و اگر در خواستش لبیك گفته شود, باز هم بیم كفرش مى رود و در” التتمه” اّمده شخصیكه در روز نوروز, چیزى را مى خرد كه جزاو كسى دیگرى از مسلمین اّن را نمى خرد, كافر مى شود,” (29) در” زادالفقیه) تلخیص شامى چنین مى خوانیم” تقدیم نمودن هدیه و تحفه بعنوان نوروزى در روز نوروز و روزمهرگان, حرام است و اگر مرامش تعظیم و احترام این روز باشد همانگونه كه مشركان تعظیم مى كنند, بخداوند كافر مى شود, ابو حفص كبیر بخارى مى گوید: اگر مردى پنجاه سال خداوند را پرستش نموده  باشد سپس تخمى را به عنوان نوروزى براى مشركان و مجوسیان تحفه بدهد و اراده اش تعظیم اّن روز باشد, بدون شك خودش به خداى بزرگ كافر شده و عبادت پنجاه ساله اش برباد مى شود و اّگر براى مسلمانى تحفه دادو اراده اش تعظیم نوروز نبود بلكه برحسب عادت مردم انجام پذیرفت, كافر نمى شود. لازم است كه اّن را قبل از اّن یا بعد از اّن, بخاطر منتفى ساختن تشبه, انجام دهد”. (30)
از تحقیقات فوق, واضح شد كه تجلیل, از نوروز و نوروزى دادن بخاطر اّن, چونكه عید كفار است, حرام گردانیده شده است و هر مسلمانى كه از این روز بمثابه یك عید مانند مجوسیان تجلیل كند, به تحقیق كه از كفار تقلید نموده و خود را همانند ایشان ساخته است, چه این تجلیل در شهر و محلات اّبایى مان باشد و چه بارفتن به مزار, زادگاه و منبع اصلى این عید و رسم اّتش پرستان و چه بابردن لباسهاى جدید و قیمت بها, یابردن جلبى,ماهى, میوه جات وغیره به نامزادان و یا رفتن به قبرستانها و اّب پاشیدن روى قبرها و چه باترتیب دادن اّن هفت سین و یا هفت شین كه در میان مجموعه اخیر الذكر شراب نیز, دیده مى شود كه نوشیدن اّن در دین ما, بطور قطع حرام مى باشد و یا با امور دیگرى كه از صمیم اعیاد, رسم و رواجهاى كفار بوده و با انجام دادن اّن, همانندى با ایشان عرض وجود مى كند و از لحاظ اعتقادى خطرناك است.

یاداشت:
كسانیكه از جاهاى مختلف درون مرز و بیرون مرز, به مزار شریف و یا به جاهاى دیگرى, در روز نوروز رفته, پولهاى گزافى  به هدف جهنده بالا و انجام بدعتهاى دیگر, بمصرف مى رسانند, اّیا كدام دلیل شرعى از قراّن, سنت اجماع, قیاس, اقوال صحابه, تابعین و مجتهدین وائمهء عظام قرون پر بركت سه گانهء كه به زبان درفشان سرور كائنات صلى الله علیه وسلم به” بهتریت” توصیف شده اند, درین رابطه دارند؟ و در كدام كتاب معتبر و معتمد دینى و مذهبى كدام مسئله اى را سراغ دارند كه جوازش را به اثبات برساند؟ اگر هست بیاورند! اّنگاه داروى در دست خوانندگان محترم مى باشد!
قضیهء دیگرى كه ناگفته مانده وشایان ذكر است: این است كه سفر كردن به نیت ثواب جزبه سه مسجد, به جاى دیگرى جایز نیست! اّنانیكه این همه پولها و  اوقات گرانبهاى خود را مصرف نموده جهت شست و شوى گناهان خویش و طلب حاجت و جهت كسب فیوضات از یكطرف و تماشاى صحنه هاى رقص وشنیدن موسیقى در كنسرتها(!) از طرف دیگر, به مزار مى روند, لطفاً براى ما پاسخ بدهند كه براى این همه تضاد ها و دوگانگیها چه دلایلى ارائه مى دارند؟!